Кога лекарот ќе спомне дека е потребна биопсија, многу пациенти веднаш чувствуваат страв и анксиозност. Често првата помисла е дека станува збор за рак или сериозна болест. Иако биопсијата навистина често се користи за откривање или исклучување на малигни заболувања, таа не значи автоматски дека пациентот има рак. Биопсијата е една од најважните дијагностички процедури во современата медицина и им помага на лекарите точно да утврдат што се случува во телото.
Со оваа процедура се зема мал примерок од ткиво или клетки што потоа се анализираат под микроскоп од страна на патолог. Резултатите помагаат да се постави точна дијагноза и да се одреди најсоодветниот третман.
Зошто се прави биопсија?
Биопсијата се прави кога лекарот забележува промена што не може целосно да се објасни само со:
ултразвук
рендген
компјутерска томографија (CT)
магнетна резонанца (MRI)
лабораториски анализи
Со биопсијата може да се утврди дали одредено ткиво е:
бенигно (неканцерозно)
малигно (канцерозно)
воспалително
инфективно
автоимуно изменето
Биопсија може да се прави на различни органи и ткива, вклучувајќи:
кожа
дојка
тироидна жлезда
простата
црн дроб
бубрези
лимфни јазли
дебело црево
Во многу случаи, биопсијата е единствениот начин сигурно да се постави дијагноза.
Дали биопсијата секогаш значи рак?
Не. Ова е еден од најчестите митови. Иако биопсијата често се користи при сомнеж за рак, многу резултати покажуваат бенигни промени, воспаление, инфекции, цисти, безопасни ткивни промени.
Лекарите ја користат биопсијата токму за да добијат точен одговор и да избегнат претпоставки.
Какви видови биопсија постојат?
Постојат повеќе видови, зависно од тоа кој орган се испитува и колкаво ткиво е потребно.
Иглена биопсија
Една од најчестите процедури. Со тенка игла се зема мал примерок од ткиво. Често се користи за:
дојка
тироидна жлезда
лимфни јазли
простата
Во многу случаи процедурата се изведува со помош на ултразвук или CT за поголема прецизност.
Ендоскопска биопсија
Се изведува за време на:
гастроскопија
колоноскопија
бронхоскопија
Лекарот користи тенок инструмент со камера за да земе примерок од внатрешноста на органите.
Хируршка биопсија
Понекогаш е потребна мала операција за да се земе дел или цела промена. Ова најчесто се прави ако:
промената е длабока
иглена биопсија не дала доволно материјал
потребна е поголема анализа
Дали биопсијата е болна?
Едно од најчестите прашања е дали процедурата боли. Во најголем дел од случаите, биопсијата предизвикува минимална непријатност бидејќи се користи локална анестезија.
Пациентот може да почувствува:
краток убод од анестезијата
притисок
мала непријатност при земање примерок
Силна болка е ретка. Кај некои процедури, особено ендоскопски или хируршки биопсии, може да се користи:
седација
регионална анестезија
општа анестезија
По процедурата можно е краткотрајно:
чувство на чувствителност
мала модринка
лесна болка
Овие симптоми обично поминуваат за неколку дена.
Како да се подготвите за биопсија?
Подготовката зависи од типот на процедурата. Лекарот може да даде инструкции за:
прекин на одредени лекови (особено антикоагуланси)
избегнување храна и течности
лабораториски анализи пред процедурата
Важно е пациентот да му каже на лекарот ако:
има алергии
зема лекови за разредување крв
има прoблеми со коагулација
Е во бременост
Колку време трае процедурата?
Повеќето биопсии траат од 10 до 30 минути. Кај посложени процедури може да траат подолго. Многу пациенти си одат дома истиот ден.
Колку време се чекаат резултатите?
Резултатите обично се готови за:
неколку дена
понекогаш до една или две недели
Патологот внимателно го анализира ткивото под микроскоп, а понекогаш се потребни и дополнителни тестови.
Чекањето резултати често е најстресниот дел за пациентите. Важно е да се запомни дека биопсијата се прави за да се добијат точни информации и да се избере најдобар третман.
Можни ризици и компликации
Биопсијата генерално е многу безбедна процедура, но како и секоја медицинска интервенција носи мал ризик од:
крвавење
инфекција
модринки
болка
оток
Сериозни компликации се ретки, особено кога процедурата се изведува од искусен медицински тим.
Може ли биопсијата да „рашири“ рак?
Современите биопсиски техники се сметаат за безбедни и ризикот од ширење на рак поради биопсија е исклучително мал. Во медицината, придобивките од точна дијагноза многу го надминуваат овој минимален ризик.
Кога треба да се јавите на лекар по биопсија?
По процедурата треба да побарате медицинска помош ако имате:
силно крвавење
висока температура
силна болка
црвенило или гној
отежнато дишење (кај одредени типови биопсија)
Биопсијата е важна и често неопходна процедура што им помага на лекарите точно да ја утврдат причината за одредени промени во организмот. Иако може да предизвика страв, најголемиот дел од биопсиите се брзи, безбедни и со минимална болка. Точната дијагноза е клучна за навремен и правилен третман, а современите техники овозможуваат процедурата да биде што е можно покомфорна и побезбедна за пациентот.
