Ushqime për sy të shëndetshëm: Parandalimi i degjenerimit makular

Shpesh e marrim shikimin tonë si të mirëqenë – leximi, drejtimi i makinës ose njohja e fytyrave varen të gjitha nga shëndeti i syve tanë. Por me kalimin e viteve, cilësia e shikimit tonë mund të përkeqësohet dhe diagnoza të tilla si degjenerimi makular i lidhur me moshën (AMD) po bëhen më të zakonshme. Përveç pasojave fizike, humbja e shikimit mund të ndikojë ndjeshëm në shëndetin mendor, duke shkaktuar ndjenja ankthi, frustrimi dhe madje edhe depresioni.

Prandaj, është e rëndësishme të zbulohen metoda për të parandaluar ose ngadalësuar përparimin e sëmundjes, dhe ndër faktorët që mund të ndikojmë është ushqimi – një element i rëndësishëm për shëndetin e syve.

Pse është i rëndësishëm ushqimi?

Hulumtimet shkencore tregojnë se zakonet dietike shoqërohen me përparimin e degjenerimit makular të lidhur me moshën (AMD), si në anën pozitive ashtu edhe në atë negative.

Efekt mbrojtës

• Një ushqim i pasur me fruta, perime, drithëra të plota dhe proteina jo të yndyrshme
• Një ushqim i pasur me yndyrna të shëndetshme (vaj ulliri, fruta bërthamore), peshk dhe ushqime me bazë bimore – siç është dieta mesdhetare

Efekt negativ

• Konsum i lartë i mishit të kuq, ushqimeve ultra të përpunuara, yndyrnave të ngopura, ëmbëlsirave dhe pijeve të ëmbla

Lëndët ushqyese kryesore për shëndetin e syve

• Acide yndyrore Omega-3 – yndyrna të shëndetshme që mbështesin funksionin e retinës dhe zvogëlojnë inflamacionin
  • Acidi dokosaheksaenoik (DHA) është i pranishëm në përqendrime të larta në strukturën e retinës
  • Gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji – marrja e DHA-së nga nënat kontribuon në zhvillimin normal të syve tek fetusi dhe foshnja
• Vitamina A, përfshirë beta-karotenin – ruan integritetin e strukturës së syrit dhe është e nevojshme për shikimin normal, veçanërisht atë të natës
• Vitaminat C dhe E – antioksidantë të fuqishëm që mbrojnë qelizat e syrit nga dëmtimi
• Vitamina D – kontribuon në funksionin normal imunitar dhe efektet e saj anti-inflamatore shoqërohen me mbrojtjen e shëndetit të syve
• Zinku – kontribuon në metabolizmin normal të vitaminës A dhe merr pjesë në krijimin e pigmenteve vizuale dhe transmetimin e sinjaleve vizuale nga syri në tru
• Luteina dhe zeaksantina – pigmente dhe antioksidantë që gjenden në përqendrime të larta në sy, mund të filtrojnë dritën blu të dëmshme dhe të mbrojnë syrin nga stresi oksidativ

Ushqimet që mbështesin shikimin e shëndetshëm

1. Perime me gjethe
   • Spinaqi, lakra, lakra jeshile dhe panxhari zviceran përmbajnë luteinë dhe zeaksantinë
   • Ziejini si pjatë anësore ose shtojini në sallata, supa ose pite
2. Peshk i yndyrshëm
   • Salmoni, toni, skumbri dhe sardelet janë të pasura me acide yndyrore omega-3
   • Përfshini ato në menunë tuaj të paktën dy herë në javë
3. Fruta agrume
   • Portokaj, grejpfrut dhe limon - të pasura me vitaminë C
4. Fruta bërthamore dhe fara
   • Bajame, arra, lajthi, fara kungulli dhe luledielli – të pasura me vitaminë E
5. Vezë
   • Të verdhat e vezëve janë një burim i luteinës dhe zeaksantinë
   • Ato gjithashtu përmbajnë zink
6. Karrota, patate të ëmbla dhe kunguj
   • Ato janë të pasura me beta-karoten - një pararendës i vitaminës A
7. Bishtajoret
   • Fasulet, thjerrëzat dhe qiqrat janë burime të zinkut dhe bioantioksidantëve (bioflavonoideve)

Disa këshilla praktike

• Bazojeni dietën tuaj në ushqime të plota dhe natyrale dhe përfshini një shumëllojshmëri frutash dhe perimesh shumëngjyrëshe çdo ditë
• Shmangni ushqimet ultra të përpunuara pasi ato mund të kenë një efekt pro-inflamator
• Pini shumë lëngje (ujë të gazuar dhe pa gaz, çajra pa sheqer) dhe qëndroni të hidratuar – dehidratimi mund të ndikojë në prodhimin e lotëve dhe të shkaktojë tharje të syve
• Balanconi dhe përmirësoni dietën tuaj në vend që të mbështeteni te suplementet
• Gjithmonë konsultohuni me një mjek ose nutricionist për suplemente pasi përdorimi i papërshtatshëm mund të jetë i dëmshëm
• Lëreni duhanin – pirja e duhanit është një faktor i rëndësishëm rreziku për degjenerimin makular

Edhe pse nuk mund ta parandalojmë plakjen, mund të marrim vendime të mençura për të mbrojtur shikimin tonë në planin afatgjatë.